Oyun Hakkında
Peçiç, MÖ 500 civarında Hindistan'da ortaya çıkmış ve Mahabharata destanında 'Paşa' adıyla geçen kadim bir tahta oyunudur. Oyunun adı Hintçe'de 25 anlamına gelen 'paccīs' sözcüğünden gelir; 25, oyunda atılabilecek en yüksek değerdir. Türkiye'de özellikle Gaziantep, Kilis ve Maraş gibi şehirlerde yaygın biçimde oynanan Peçiç, Osmanlı saraylarında ve kahvehanelerinde de yer bulmuştur. Oyun, haç biçimindeki bir kumaş tahta üzerinde 2 ya da 4 oyuncu (veya 2 takım) arasında oynanır. Her oyuncunun 4 piyonu vardır. Zar yerine 6 deniz kabuğu kullanılır; kabukların düşen yüzü (açık veya kapalı) atış değerini belirler. Amaç, tüm 4 piyonunu rakiplerden önce tahtaya sokup merkeze (eve) getirmektir.
Bileşenler
Oyun Tahtası (Keten Kumaş)
GOTS sertifikalı %100 keten kumaştan üretilmiş, doğal boyalarla renklendirilmiş haç biçimindeki oyun tahtası. Her kolda 8 uzun kare ve 3 yatay kare olmak üzere bölümlü bir ızgara içerir. Belirli karelerde 'bağ' işareti bulunur; bu kareler güvenli bölgedir.
Piyon — 1. Oyuncu
Kurutulmuş vişne çekirdeği veya benzer doğal malzemeden yapılmış, 1. oyuncuya ait 4 piyon.
Piyon — 2. Oyuncu
2. oyuncuya ait, 1. oyuncunun piyonlarından görsel olarak ayırt edilen 4 piyon (örneğin kahve tanesi).
Piyon — 3. Oyuncu (4 kişilik oyun)
3. oyuncuya ait 4 piyon (Hindistan cevizi düğmesi veya benzeri).
Piyon — 4. Oyuncu (4 kişilik oyun)
4. oyuncuya ait 4 piyon (kişiselleştirilmiş ahşap düğme veya benzeri).
Deniz Kabukları (Zar)
Eşit büyüklükte 6 adet deniz kabuğu. Atıldıklarında açık yüzü (iç yüzey) ve kapalı yüzü (dış yüzey) gelen kabuk sayısına göre ilerleme değeri hesaplanır.
Puan Hesaplama
Peçiç'te puan hesaplanmaz. Kazananı belirleyen tek kriter tüm piyonları merkeze taşıma hızıdır. Takım oyununda iki takımdan hangisinin toplam 8 piyonu (her oyuncunun 4'er piyonu) önce merkeze getirdiği kazanır.
Oyun Bitiş Koşulları
Bir oyuncu tüm 4 piyonunu tahtadaki rotayı tamamlatıp merkez eve soktuğunda oyunu kazanır. 4 kişilik takım oyununda bir takımın her iki oyuncusunun toplam 8 piyonunu merkeze sokması galibiyeti getirir.
Varyantlar
- İki kişilik oyun: Her oyuncunun kendi 4 piyonu olur; takım yoktur. Diğer kurallar aynıdır.
- Dört kişilik takım oyunu: Karşılıklı oyuncular takım oluşturur. Takım üyelerinden birinin piyonları diğer takım üyesinin piyonunu yakalayamaz.
- Basitleştirilmiş varyant: 12 ve 25 dışındaki değerlerde de piyonu tahtaya sokma bazı bölgesel kurallarla mümkündür.
- Zarla oynama: Geleneksel kabuğun bulunmadığı durumlarda 1-6 arası tek zar kullanılır; 1 → 25, 6 → 12 olarak yorumlanabilir (veya farklı eşdeğerler belirlenir).
- Pachisi / Parchís: Peçiç'in dünyadaki varyantları; İspanya'da Parchís, Kolombiya'da Parqués, Almanya'da Mensch ärgere dich nicht adıyla bilinir. Kural farkları bölgeden bölgeye değişir.
Oyun Hazırlığı
Oyun Akışı
6 deniz kabuğu aynı anda atılır. Açık gelen (iç yüzü yukarı) kabuk sayısına göre değer hesaplanır: - **25 (Yirmi Beş)**: 1 kabuk açık, 5 kapalı — en yüksek değer. Piyon tahtaya sağ koldan (kısa yol) girer. Bir ek hamle hakkı kazanılır. - **12 (On İki)**: 5 kabuk açık, 1 kapalı — ikinci yüksek değer. Piyon tahtaya ön taraftan (uzun yol) girer. Bir ek hamle hakkı kazanılır. - **10 (On)**: Tüm kabuklar kapalı — özel değer. 10 kare ilerlenir, ek hamle yoktur. - **8 (Sekiz)**: Tüm kabuklar açık — özel değer. 8 kare ilerlenir ve 1 ek kare bonusu eklenir (toplam 9), ancak ek hamle hakkı yoktur. - **2 (İki)**: 4 kabuk açık, 2 kapalı — 2 kare ilerlenir. - **3 (Üç)**: 3 kabuk açık, 3 kapalı — 3 kare ilerlenir. - **4 (Dört)**: 2 kabuk açık, 4 kapalı — 4 kare ilerlenir. 25 veya 12 atıldığında, o hamle bittikten sonra oyuncu kabuğu tekrar atar. Art arda üç kez 25 veya 12 atılırsa o el hakkı kullanılmaz.
Piyonları tahtaya almak için özel bir değer atılması gerekir: - **12 atılırsa**: Piyon kendi tarafındaki başlangıç sütununun önünden tahtaya girer ve 12 kare ilerler. - **25 atılırsa**: Piyon sağ koldaki sütundan tahtaya girer ve 25 kare ilerler (kısa yol avantajı). Oyuncu isterse yeni piyon sokmak yerine mevcut piyonlarından birini hareket ettirmeyi de tercih edebilir. Her atışta hangi piyonu hareket ettireceğini seçmek oyuncunun kararıdır.
Piyonlar tahtada belirli bir döngüsel rota izler; genel olarak saat yönünün tersine hareket eder. Her kol sırayla dolaşılır ve merkeze doğru ilerlenir. Piyonlar yalnızca belirlenen güzergâh üzerinde ilerler; geri dönemez, atlayamaz.
Bir oyuncunun piyonu, rakibinin piyonunun bulunduğu kareye gelirse o rakip piyon yakalanır ve tahtadan çıkarılır; sıfırdan tekrar 25 veya 12 atarak tahtaya girmesi gerekir. Yakalamanın istisnası güvenli karelerdir (bağ kareleri). Bağ işareti bulunan karedeki piyon yakalanamaz. Bu karelerde piyonlar üst üste durabilir.
Tahtada üzerinde 'bağ' (çarpı) işareti bulunan belirli kareler güvenli bölgedir. Bu karelerdeki piyonlar rakip tarafından yakalanamaz. Her oyuncunun başlangıç sütunundaki kareler de genellikle güvenlidir.
Sık Sorulan Sorular
Her ikisi de piyonu tahtaya sokma ve ek hamle hakkı sağlar. 25 atıldığında piyon sağ koldaki sütundan (kısa yol) girer; 12 atıldığında ön taraftaki sütundan (uzun yol) girer. Bu sayede 25 ile giren piyon merkeze daha hızlı ulaşabilir.
Art arda üç kez 25 veya 12 atıldığında, biriken ek hamle hakları iptal edilir ve o el kullanılmaz. Sıra karşı oyuncuya geçer.
Evet. Bağ (çarpı) işareti bulunan karelerdeki piyonlar rakip tarafından yakalanamaz. Birden fazla farklı oyuncunun piyonu aynı güvenli karede bulunabilir.
Peçiç 2 ya da 4 kişiyle oynanır. 4 kişilik oyunda karşılıklı oturanlar takım oluşturur; her takımda 2 oyuncu ve toplam 8 piyon bulunur.
Hayır, kalıcı olarak çıkmaz. Yakalanan piyon tahtadan alınır ve 25 veya 12 atılarak yeniden tahtaya sokulması gerekir.
Tüm 6 kabuk kapalı geldiğinde 10 değeri elde edilir. 10 kare ilerlenir ancak ek hamle hakkı kazanılmaz.
Oynama hızına ve oyuncu sayısına bağlı olarak bir oyun ortalama 1–2 saat sürer.
%2Fpic516869.jpg)
%2Fpic4017988.jpg)
%2Fpic5313595.jpg)
%2Fpic9202485.jpg)